Psychoterapia nerwicy

Pacjenci zgłaszający się po pomoc do psychologa w sprawie problemów wskazujących na nerwicę zwykle intensywnie przeżywają lęk w różnych jego postaciach. Szerokie spojrzenie na neurotyczność każe nam pomieszczać w jej obrębie trudności takie jak: nieokreślony lęk (odczuwany stale, napadowo, w określonych sytuacjach), objawy somatyczne (bóle, zawroty głowy, objawy ze strony układu pokarmowego), fobie, część zaburzeń odżywiania, kłopoty w sferze seksualnej, natrętne myśli i czynności.
Psychoanaliza zbudowała ciekawy, używany po dziś dzień model nerwicy. Najogólniej, jej tezy rozpatrują objawy nerwicowe jako wyraz konfliktu wewnętrznego pomiędzy id i superego, a prościej, między impulsami i pragnieniami naszej nieświadomej części psychiki a surowym sumieniem i ideałami. Objaw w tym kontekście to wytwór kompromisu pomiędzy nieświadomością, która domaga się rozładowania impulsu (zwykle agresywnych lub seksualnych pragnień) a superego – częścią naszej psychiki zawierającej uwewnętrznione standardy moralne. Superego stawia wymagania pozostałym strukturom naszej psychiki, obrazowo mówiąc zabrania nam pewnych myśli, fantazji, działań, pilnuje by nie przedostały się do świadomości. Psycholog wrocław twierdzi, że objaw nerwicowy to twór, który pozwala zarówno rozładować energię impulsu id, jak i odpowiednio zakamuflować jego treść, tak by nie przedostała się do świadomości w czystej postaci (ponieważ superego nie uznaje większości pragnień popędowych). I tak, zakładając, że ktoś kto natrętnie myje ręce motywowany jest zakazanymi przez superego pragnieniami seksualnymi, widzimy, że zarówno rozładowuje pewien zapas energii , jak i zupełnie nie jest świadomy jej pochodzenia, pierwotnego źródła i przeznaczenia swojej aktywności .

Strukturą, która pośredniczy w konflikcie id-superego jest ego. Ego odpowiedzialne jest tutaj za używanie mechanizmów obronnych, które dążą do tego by nie obciążać świadomej części naszego aparatu psychicznego treścią, której nie życzy sobie superego. Stosuje więc taktyki takie jak: zaprzeczenie, wyparcie, przemieszczenie, sublimację itp. Na przykład, z pomocą sublimacji człowiek, do którego świadomości chcą „przedrzeć się” impulsy agresywne zaczyna być twórczy, zajmuje się działalnością artystyczną. Ego transformuje pragnienia agresywne na inne, akceptowane przez superego, w tym przypadku twórczość.

Psychoterapia nerwicy dąży do uświadomienia stosowania mechanizmów obronnych. Psychoterapeuci korzystający z koncepcji analitycznych uważają, że objaw ustępuje w momencie zaprzestania kamuflowania popędów agresywnych i seksualnych poprzez nieświadomą pracę ego. Innymi słowy psycholog koncentruje się na tym by pacjent przynajmniej w części zaakceptował swoje popędowe pragnienia, by jego ego mogło w bardziej dojrzały sposób zaadaptować się do nich i zaprzestało tworzenia objawu. Choć dla pacjenta jest to zadanie wymagające dużej motywacji a także tolerancji dla przeżywanych w procesie psychoterapii frustracji, jest to przedsięwzięcie w wielu przypadkach skuteczne. Potwierdzeniem tej tezy są doświadczenia osób cierpiących na nerwicę, które wskazują na ulgę w zakresie objawów po zakończonej psychoterapii.